Roger van der Veken

Waarom Het geluid van Zeeland

Wat valt je op als je in Zeeland woont of op vakantie bent. Natuurlijk, je ziet de omgeving, je neemt foto’s, misschien een video.
Maar let je eigenlijk wel eens goed op de geluiden die je hoort? Wat hoor je als je door de polders fietst, of als je een plaats bezoekt? Zijn de geluiden die je hoort anders dan op andere plaatsen, of zijn er geluiden die je enkel in Zeeland hoort?

Typisch Zeeuwse geluiden
Wat maakt een geluid typerend voor Zeeland? Een lastige vraag. De meeste geluiden zijn ook op andere plekken te horen. Klinkt de Noordzee anders aan de Noord Hollandse kust? Waarschijnlijk wel, maar de Noordzee klinkt op elke plek en op elk moment anders. Je zou daarom kunnen stellen dat elk geluid wat binnen de provincie grenzen is opgenomen een Zeeuws geluid is.
Criteria die voor mij geluiden typerend voor Zeeland maken zijn uniciteit (er zijn geluiden die wel uitsluitend in Zeeland te horen zijn) of de mate waarin ze te horen zijn ten opzichte van andere gebieden. Dit is een geheel discutabele grens, en zal voor iedereen anders zijn.

Voorbeelden
Voor de hand liggend is natuurlijk het geluid van de zee en van de wind. Dit zijn hele herkenbare geluiden, en voor veel mensen een aantrekkelijke eigenschap van Zeeland.
De aanwezigheid van water en wind alom zorgen indirect ook voor veel andere geluiden zoals krijsende meeuwen in de winkelstraat, of de jachthaven waar alle vlaggetjes en touwen in de wind tegen de masten wapperen. Mosselen kletterend in het ruim, of schuddend in de pan, de klappen van kitesurfers op het water….. enkel het water en de wind leveren een onuitputtelijke bron van Zeeuwse geluiden.

Geluidsvervuiling
Wat Zeeland ook een interessant gebied maakt om akoestisch in kaart te brengen is dat er weinig sprake is van geluidsvervuiling. Er zijn nog veel plekken waar het stil is, of beter gezegd, vrij van storende geluiden van snelwegen en industrie. Dit is vooral prettig voor het maken van geluidsopnames in het veld omdat je dan een betere focus op het onderwerp krijgt. Maar hierdoor wordt bijvoorbeeld ook het geluid van een overvliegend vliegtuig interessant. Juist doordat het zo stil is hoor je dit geluid zeer goed. Je kunt ze van verre horen aankomen, en als hij voorbij is nog lang blijven horen.
De geluidsvervuiling die er wel is levert ook weer typische Zeeuwse geluiden. Industriële geluiden van landbouwmachines, windmolens, dijkwerkzaamheden en de Zeelandbrug zijn daar voorbeelden van.

Mooie geluiden
Er wordt nogal eens gevraagd: Wat is nu het mooiste geluid van Zeeland? Tja, wat is mooi? Je kunt op vele manieren naar iets luisteren. Sommige geluiden laten zich meer als muziek beluisteren. Natuurgeluiden bijvoorbeeld, maar soms ook machines die in een bepaald ritme draaien. En net als bij muziek is de mening erover bij iedereen anders. De één vind het geronk van motoren een geweldig geluid, de ander vind het verschrikkelijk. De één geniet van stilte, de ander wordt er bang van.
Andere geluiden vertellen meer een verhaal, en kunnen heel interessant en bijzonder zijn. Het gaat daarbij meer om de beelden en herinneringen die het luisteren ernaar oproepen.

Geluid als waarneming
Hoewel geluiden meestal onbewust worden waargenomen (mensen zijn doorgaans meer visueel ingesteld) vormen ze vaak wel een belangrijk onderdeel van een ervaring. Neem bijvoorbeeld het even uitwaaien aan het strand. Het prettige gevoel wat dit voor bij mensen oproept wordt niet alleen veroorzaakt door het voelen van de harde wind en het zien van hoge golven, maar voor een belangrijk deel ook door het horen van het gebulder van zee, golven en wind.
Geluiden zijn dus een interessante en belangrijke waarneming, die bij het terughoren een levendige herinnering kunnen oproepen aan een moment of een plek waar je bent geweest.
Stella van Voorst van Beest heeft over het geluidslandschap van Nederland een interessante documentaire gemaakt, genaamd Hoe luidt het land.
Zij zegt hier over:
Nemen we nog wel de tijd om eens goed te luisteren naar de geluiden om ons heen? Of is er zoveel geluid dat we ons liever afsluiten?  Wat doet al het geluid met ons? Is het nog wel ergens echt stil in Nederland? En hoe klinkt dat, als het stil is?

En dus
Kortom, geluiden zijn leuk, interessant, mooi, beeldend, een herinnering, fantasie prikkelend, leerzaam, lelijk, irritant, beangstigend, opwekkend, et cetera. Binnen het thema van Zeeuwse geluiden levert dit een zeer divers en originele impressie op van deze provincie.